Abdülkadir Geylani 
 
 Büyük İslam alimlerinden ve evliyanın meşhurlarından. Künyesi Ebu Muhammed'dir. Muhyiddin, Gavsü'l-Azam, Kutb-i Rabbani, Sultan-ı Evliya, Kutb-u Azam gibi lakaplarla anılmaktadır. Babası Ebu Salih Musa bin Abdullah, annesi Fatıma binti Ebu Abdullah Ümmü'l-Hayr'dır. Babasının ismi kaynaklarda farklıdır. Peygamber efendimizin soyundan olup, hem seyyid hem şeriftir. 1077
 (H. 471)de İran'ın Geylan şehrinde doğdu, 1166 (H. 561)da Bağdat'ta vefat etti. Kabri Bağdat'tadır.
 
 Önce doğduğu yer olan Geylan'da ilim öğrenmeye başladı. Küçük yaşta Kur'an-ı kerimi ezberledi. Daha sonra Bağdat'a gidip, zamanın meşhur alimlerinden ilim tahsiline devam etti. Fıkıh ilmini, Ebu Hattab Mahfuz, Ebü'l-Vefa, Ali bin Ukayl, Ebu Hüseyin bin Kadı Ebu Ya'la ve diğer fıkıh alimlerinden; hadis ilmini, Ebu Galib bin Bakıllani, Ebu Said Muhammed bin Abdülkerim, Ebu Cafer
 ve diğer hadis alimlerinden; tasavvuf ilmini ise, Ebu Salih hazretlerinden, Şeyh Ebu Sa'id Ali Mahzumi'den ve Ebü'l-Hayr Muhammed bin Müslim Debbas'tan tahsil etti. İlim tahsilini tamamladıktan sonra vaz ve ders vermeye başladı. Derslerine devam edenler arasında pekçok alim ve salih yetişti. Fıkıh ve hadis ilimlerinde müctehidlik derecesine yükseldi. Önceleri Şafii mezhebinde iken, Hanbeli mezhebinin ortadan kalkmak üzere olduğunu görerek Hanbeli mezhebine geçti. Böylece bu mezhep yayıldı. Bir ara vaz ve ders vermeyi bırakıp, yalnızlığı tercih ederek, inzivaya çekildi. Bütün vakitlerini ibadet ve nefis
 mücadelesiyle geçirdi. Bir müddet bu hayata devam eden Abdülkadir Geylani, tekrar ders , vaz ve fetva vermeye başladı. İki mezhepte de fetva verirdi. Pekçok kimse onun sohbetleri ile olgunlaştı; beş yüz Yahudi ve Hıristiyan onun huzurunda Müslüman oldu. Tam kırk sene on üç çeşit ilim ve fende ders verdi. Tasavvufta en yüksek dereceye ulaştı. Tasavvuftaki yoluna onun ismine izafeten "Kadiriyye" adı verildi. Ondan ilim ve feyz alan binlerce talebesi çeşitli memleketlere giderek İslamiyeti anlattılar. Pekçok kerameti görülen Abdülkadir Geylani, Bağdat'ta vefat etti. Cenaze namazını kılmak üzere görülmemiş bir
 kalabalık toplandı. Cenaze namazını oğlu Abdülvehhab kıldırdı. Bağdat'ta defnedildi.

 

ORHUN YAZITLARINI NİÇİN OKUMALIYIZ?

Türk adının, Türk milletinin isminin geçtiği ilk Türkçe metin., ilk Türk tarihi.. Taşlar Üzerine yazılmış tarih,. Türk devlet adamlarının millete hesap vermesi, milletle hesaplaşması.. Devlet ve milletin karşılıklı vazifeleri.. Türk nizamının, Türk töresinin; TüKısaca Fransız İhtilali nedir, fransız ihtilali sonrası avrupaieğitim, tarihrk medeniyetinin, yüksek Türk kültürünün büyük vesikası.. Türk askerî dehasının, Türk askerlik sanatının esasları!. Türk gururunun ilâhi yüksekliği.. Türk feragat ve faziletinin büyük örneği Türk içtimai hayatının ulvî tablosu.. Türk edebiyatının ilk şaheseri.. Türk hitabet sanatının erişilmez şaheseri.. Hükümdarâ ne eda ve ihtişamlı hitap tarzı,,. Talin ve keskin üslûbun şaşırtıcı numunesi.. Türk milliyetçiliğinin temel kitabı Bir kavmi bir millet yapabilecek eser Asırlar içinden milli istikameti aydınlatan ışık.. Türk dilinin mübarek kaynağı.. Türk yazı di linin ilk, fakat harikulade işlek Örneği.. Türk yazı dilinin başlangıcını milâdın ilk asırlarına çıkartan delil Türk ordusunun kuruluşunu en az 1200 sene öteye götüren vesika.. Türklüğün en büyük iftihar vesilesi olan esen, insanlık âleminin sosyal muhteva bakımından en manalı mezar taşları.. Dünyanın bugün belki de en büyük meselesi olan Çin hakkında 1250 sene evvelki Türk ikazı., v. s. v. s.

Orhun âbidelerini vasıflandırmak isteyince, insanın zihninde işte bu gibi ifadeler sıralanmaktadır.

Türk adının Türk milletinin isminin geçtiği ilk Türkçe metin İlk Türk Tarihi Taşlar üzerine yazılmış tarih. Türk devlet adamlarının millete hesap vermesi, milletle hesaplaşması devlet ve milletin karşılıklı vazifeleri Türk nizamının Türk töresini Türk medeniyetini yüksek Türk kültürünün, Türk askeri dehasının Türk askerlik sanatının esasları, ilahi yüksekliği Türk feragat ve faziletin büyük örneği.

Türk tarihinin ve Türk edebiyatının önemli bir yeri olan Orhun yazıtlarının her Türk okumalıdır. Millet olma bilincinin oluşmasında tarih birliği ve kültür birliğinin yeri bilinmektedir. Milli birlik ve beraberliğimizin sağlanması Cumhuriyetimizin sonsuza kadar yaşatılması bu temel değerleri biz gençlerin öğrenmesi ile mümkün olacaktır.

Orhun yazıtlarını hazırlatan Göktürk Devleti Kaanları kendi yaşadıkları olayları anlatırken tarihe not düşmüşler. Türk milletine ders vermişlerdir.

 

Türklerin islam’a hizmetleri

Türkleri İslam alemine ilk girişlerinin Abbasi halifeleri zamanında daha ziyade askeri maksatlarla olduğu yukarıda belirtilmişti.Bilindiği gibi Türk askerlerini düzenli bir şekilde hilafet ordusu saflarına alan ilk halife el-Me’mün’dür. el-Me’mün zamanında asayiş bakımından İslam Devletinin durumu pek parlak değildi. el-Emin ile el-Me’mün arasındaki iktidar mücadelesi, ülke dahilindeki sükuneti bozmuş ve birçok isyanların çıkmasına sebep olmuştur.Azerbaycan’da isyan ettikten sonra kısa zamanda etrafına büyük bir taraftar grubu toplayan Babek el-Hürremi, dini ve siyasi bakımdan devleti tehdit ediyordu.Ülkenin batı hududunu teşkil eden Mısır’da ise Arap kabilelerinin sebebiyet verdikleri huzursuzluk hüküm sürüyordu.Halife el-Me’mün’ün büyük gayretlerine rağmen bir türlü sükunet sağlanamıyordu.Bazı tarihçilerin ifade ettikleri gibi, “Türklerin İslam alemine girmeleri bu alemin gerilemesine sebep olmuştur” düşüncesinin aksine Türkler, İslam dünyasının siyasi bakımdan zayıflamaya ve parçalanmaya başladığı bir zamanda, adeta hizmete koşmuşlardır. el-Me’mün’ün son yıllarda orduda idareyi ellerine geçiren Türkler, Mısır isyanının bastırılmasında ve bilhassa Bizans’a karşı yapılan seferlerde önemli roller oynamışlardır.

Türklerin desteği ile halife olan el-Mütasım, yirmi yıldan beri devam eden Babek el-Hürremi isyanının bastırılmasına, bu sırada Abbasi ordusunun baş komutanı el-Afşin ile maiyetindeki Türk birliklerini memur etmiştir.Üç yıllık çetin bir mücadelen sonra el-Afşin, Babek tehlikesini ortadan kaldırmıştır(837). Yine

el-Mu’tasım devrinde 838 yılında Bizans’a karşı yapılan ve İstanbul’dan sonra imparatorluğun en önemli şehri olan Amorion (Ammuriye)’un fethinde ordunun sevk ve idaresi tamamen Türklerin elinde idi.

İslam tarihinde Samerra devri diye bilinen yarım asırlık devrede (836-892) askeri kadrolar tamamen Türk hassa askerlerinin kontrolünde bulunuyordu.Yavaş yavaş idari meselelerde de söz sahibi oluyorlardı.Samerra devrinde her ne kadar Türk komutanları ile halifeler arasında bazen her iki tarafın da hayatlarına mal olan mücadeleler oluyorduysa da devleti tehdit eden dış ve iç düşmanlara karşı bu birlikler gönderiliyordu. 870 yılında Basra bölgesinde patlak veren ve 13 yıl devam eden Zencilerin isyanının bastırılması ile İran’da bağımsızlığını ilan ettikten sonra halife ile ihtilafa düşmesi üzerine batıya doğru harekete geçen ve Vasıt’ı bile ele geçiren Yakub b. Leys es-Sarraf’ın durdurulmasında Musa b. Boga el-Kebir gibi Türk komutanları ile Türk askerlerinin gayretleri bilinmektedir.Bütün kötü şartlara rağmen Samerra devrinde devletin parçalanması önlenebilmiştir ve bunda da Türklerin büyük rolü olmuştur.

Devamlı karışıklıkların hüküm sürdüğü Mısır, 869 yılında Ahmed b. Tolun’un eline geçmiş ve kısa zamanda ülkede sükunet sağlanarak Mısır, tarihinin en parlak devrini yaşamıştır.İktidarlarının kısa sürmesine rağmen Tolunların Mısır’da bıraktıkları eserler bugüne kadar ayakta durabilmişlerdir.Mesela Ahmed b. Tolun’un yaptırdığı cami bugün bile Kahire’nin en büyük camilerinden birisidir.Hemen hemen aynı yıllarda diğer bir Türk hanedanı olan Sacoğulları, Azerbaycan’da bağımsızlıklarını kazanıyorlar ve 889-929 yılları arasında Ermeniler ile amansız bir mücadeleye giriyorlardı.Hatta öyle ki Ermeni patriği, Bizans İmparatoru ve Ortodoks patriğinden bir haçlı seferinin düzenlenmesini istemiştir.

X.yüzyılın başlarında itibaren İslam aleminde tam bir parçalanma dikkati çekmektedir.Merkezi hükümeti temsil eden Abbasi halifelerinin hükmü Bağdat’ ın dışına pek çıkmıyordu. Ülkenin doğu eyaletleri Samaniler’ in idaresinde bulunuyordu. Suriye’ de ise Hamdaniler bağımsızlıklarını kazanmışlardı(929). Bunlardan çok daha tehlikelisi 899’ da Bahreyn’ de ortaya çıkan ve kısa zamanda Hicaz ve Suriye’ de söz sahibi olan ve hatta Kabe’ den Hacerü’ l-Esved’ i alarak Asha’ ya götüren Karmatiler ile 908’ de Tunus’ da kurulan, 969’ da Kahire’ yi zapteden ve daha sonra bütün Kuzey Afrika, Mısır, Suriye ve Batı Arabistan’ a hakim olan Şii Fatımi hilafetini zikretmeliyiz.

Bunlardan başka 945 yılında Şii Büveyhiler Bağdat’ ı işgal ettiler. Böylece Abbasi hilkafeti Şiilerin tahakkümü altına girmiş oluyordu. Siyasi birliğin bozulması, iktisadi çöküntüye de zemin hazırlıyordu. Halifenin iktisadi bakımdan zayıflaması ve valilerine avuç açması parçalanmayı daha da hızlandırıyordu. İslam dünyasında bu parçalanma devam ederken Bizans imparatorluğu toparlanıyor ve İslam ülkelerine karşı saldırılarını sürdürüyor ve toprak kazanıyordu.

İslam dünyasının siyasi bakımdan böyle zor bir durumla karşılaştığı sıralarda yeni bir güç ortaya çıkıyordu. 1038 yılında istiklalini kazanan ve 1040 yılında Dandanakan savaşını kazanarak İran’ da tek siyasi güç haline getiren Selçuklu devletinin politikası iki yönde gelişiyordu:

Bağdat halifesini Şii Büveyhilerin tahakkümünden ve Suriye ile Mısır’ ı Fatımiler den kurtararak bozulan İslam birliğini sağlamak,

Bizans’ a karşı yapılan akınlara hız vererek fetih ruhunu yeniden canlandırmak. Selçuklu sultanı Tuğrul Bey bir taraftan yeni bir ruhla Anadolu gazalarına büyük bir canlılık verirken diğer taraftan da Bağdat’ ı kurtarmak için hareket geçti. 1055 yılı Aralık ayında büyük bir merasimle Bağdat’ a girdi. Böylece Abbasi halifesi Büveyhilerin tasallutundan kurtarılmış oluyordu.

Hz. Ömer zamanında başlayan Anadolu gazaları asırlarca devam etmesine rağmen, Anadolu’nun fethi bir türlü gerçekleştirilememişti. Bu büyük fetih Selçuklulara nasip olmuştur. Anadolu’nun Müslüman ülkesi haline gelmesini temin eden 26 Ağustos 1071 tarihinde Malazgirt savaşıdır. Savaşın cereyan ettiği Cuma günü Abbasi halifesi el-Kaim Biemrillah tarafından hazırlatılan ve aynı gün İslam memleketlerinin minberlerinden okunan hutbe, bu savaşın İslam aleminin kaderi üzerindeki tesirini göstermektedir. Hutbede şöyle söyleniyordu:

“Allah’ım! İslam sancağını yükselt. Şehinşahu’l-Azam Sultan Alparslan’ın senden dilediği yardımı esirgeme. Senin dinini şerefli ve yüce tutabilmek için onu lütufkar ve her zaman tesirli olan desteğinden mahrum kılma. Ordusunu meleklerinle destekle, niyet ve azmini hayır ve başarıyla neticelendir. Çünkü o senin rızan için rahatını terk etti, malı ve canıyla buyruklarına uymak için senin yoluna düştü. O’na zafer kısmet eyle. Ey Müslümanlar. O’nun için Allah’a yalvarıp yakarınız; O’nun şerefli olarak düşmanlarını mahvetmesi, sancağını yükseltip zaferlerin en son derecesine erişmesi için Allah’a dua ve niyazda bulununuz. Allahım! Onun bütün güçlüklerini kolaylaştır ve önünde kafirlere boyun eğdir.” Bu hutbe sultan Alparslan’ın İslam’ a yaptığı hizmeti açık bir şekilde ortaya koymaktadır.

Anadolu’nun fethi, Filistin in ve bilhassa Kudüs ün Selçuklular’ ın hakimiyetine geçmesi Avrupa hristiyan dünyasında büyük bir heyecanın uyanmasına sebep oldu. Papa II. Urbain’in teşvik ve tahrikleriyle meşhur Haçlı seferleri başladı. Kalabalık orfular halinde Anadolu, Suriye ve Filistin’e gelen Haçlılar ile savaşan yegane kuvvet, Büyük Selçuklu İmparatorluğu’nun parçalanması üzerine Anadolu da bağımsızlığını kazanan Anadolu Selçukluları ile Suriye ve Filistin’deki diğer Türk emirlikleri idi. 10962da başlayan ve 1099 yılında Kudüs’ün zaptı ve Müslüman halkının katledilmesi ile sona eren I. Haçlı seferinin sonunda Yakın-Doğu da Haçlı devlet ve kontlukları ortaya çıktı. Beş asırdan beri birer Müslüman beldesi olan Filistin ve Suriye’nin bazı kesimleri tekrar Hıristiyanların eline geçmiş oluyordu. Anadolu’yu kendilerine II. Bir vatan olarak gören Türkler, bu Haçlı sürülerine karşı başarıyla karşı koyuyor ve bu ülkede onların yerleşmesine engel oluyordu.

Diğer taraftan Türkler, Suriye ve Filistin’deki Haçlı devletleriyle de amansız bir mücadele içindeydiler. Musul emiri İmadeddin’in 1144’te Urfa’yı zaptı. II. Selahaddin Eyyübi tarafından Kudüs’ün fethi takip etti. Artık Haçlılar, Suriye ve Filistin’de de tutunamıyorlardı. Mısır Türk-Memluk hükümdarı Sultan Baybars, sahil şehirlerindeki son Haçlı kalıntılarınıda birer birer ortadan kaldırdı. Sultan Baybars’ın İslam alemine yaptığı ikinci büyük hizmeti de bütün Türkistan, İran ve Irak’ı harabeye çeviren ve batıya doğru ilerlemekte olan Moğol ordusunun 1260 yılında Ayn Calüt’ta malup ederek durdurmuş olmasıdır. Ayn Calüt savaşında öncü kuvvetlerin komutanı olan Baybaras, bu savaşta gösterdiği başarı üzerine Sultanlığı elde etmiştir. Ortaçağ’ın büyük tarihçilerden Bedreddin el-Ayni: “Moğollara karşı islamiyeti Türkler kurtarmıştır” diyerek Ayn Calüt zaferinin önemini belirtmektedir. Baybars’ın hükümdar olmasından üç yıl önce Bağdat, Moğollar tarafından işgal edilmiş ve Abbasi hilafetine son verilmiştir. Baybars, Moğol katliamından kurtularak Dımaşk’a kaçmış olan Abbasi halifesi ez-Zahir’in oğlu Ahmed’i Kahire’ye davet ederek 9 Haziran 1291 tarihinde el-Mustansır Billah ünvanı ile halifeliğini ilan ve ona biat etti. Böylece 5 asırdan beri hilafeti ellerinde bulunduran ve manevi bakımdan İslam aleminde hala itibarı olan Abbasi hilafetini yeniden kurmuş oluyordu.

Democritus (M.Ö. 470 - 360)

Abdera' lı Democritus, Trakya'da bir İyon'ya kentinin bir kolonisinde doğmuştur. Bu şehir, bugünkü Taşoz Adasının karşısında Abdera' dır. Babası çok zengindi. Gezginci bir bilgin olan Democritus' un yüz yaşından fazla yaşadığı sanılmaktadır. O zamanda; matematik, biyoloji, coğrafya, astronomi, gökbilimi, ekonomi ve sosyoloji gibi çok değişik sahalara yönelik bir bilgisi vardı. İnsanları konu alan çok sayıda yazılar yazmıştır. Fakat, bu eserlerin birçoğu kaybolmuş ve zamanımıza kadar gelememiştir.
Democritus, maddenin çeşitli boyutlarda ve biçimlerde, değişik hız dereceleri olan atomlardan oluştuğu düşüncesiyle, ilk atom kuramını ortaya atmıştır. Bu sözleri arasında atom kuramının temelleri gizlidir. Hiç bir şey bir rastlantı sonucu ortaya çıkmaz. Ancak mantık ya da bir gereksinme sonucu var olur. Hiç bir şey yoktan var edilemez ve var olan hiç bir şey de tümüyle yok edilemez. Evren, bir dış etkenle oluşturulmadığı için de sonsuzdur. Var olan her şey atomlar ve bu atomların arasındaki boşluklardır. Yunan dehasının doğurduğu atomizm ve bu felsefe okulunun Leucippe'le beraber kurucusu sayılır.
Democritus'un deli olduğunu söyleyen hemşehrileri onun, ünlü tıp bilgini Hippocrates'ten muayene edilmesini isterler. Filozofu muayene eden Hippocrates, "Hasta değil, pek büyük bir akıl ve deha" olduğunu söylemiştir. En küçük atomdan tutunuz da en büyük yıldıza kadar her şeyin harekette olduğunu ta o zamanlar söylerdi. Bu kadar eski bir çağda bu kadar ileri düşünceli bir bilgin daha görülmemiştir. Eserlerinin birçoğu zamanımıza kadar ulaşamamıştır. Matematik çalışmaları da çok ileri düzeydeydi. "Sayılar", "Geometri", "Teğetler" ve "İrrasyoneller" belli başlı eserleridir.

 

Kültür Yozlaştırıcıları

ok,bye,asl,m,f,u,slms,merci,mers,ex,playboy,boyfriend ve bunun gibi on binlerce saçma sözcüğü Türkçesi varken bile bile kullanıyoruz.Bunları yazmaya bile gerek yok.Herkes bunları biliyor.Ve kullanmaya devam ediyor.Biz de şimdi size burada son dönemlerde Türkçemize yerleşen sözcük ve deyimlerden seçmeler yaptık.Buyrun güle güle kullanın.

1) Nil Karaibrahimgil: Extra Large

Şarkısında da bahsettiği gibi onun aşkı bana "extra large" ekstra large.Hemen bilmeyenler için bir hatırlatma.Onun aşkı bana fazla büyük anlamına gelen saçma sapan bir kelime.Ve gelmiş geçmiş en aptalca yazılmış şarkı sözlerinden biri.

 

[B]2) Kenan Doğulu: Ex Aşkım

Bir başka saçma gereksiz bir sözcük daha.Hiçbir dilden "eski" anlamına gelmiyor.Amaç sadece eski sözcüğünü kısaltmak.Gerçekten inanılmaz bir şey.Neden bu kadar tembel olduk.Eski sözcüğü zaten kısa bir sözcük bu sözcük daha nasıl kısaltılabilir? Utanmasalar sadece "e" harfini yazacaklar.

Türk Kültürü Öldü Başımız Sağolsun

Her alanda olduğu gibi kendi dilimiz sanatımız alanında da başkalaşım geçiren Türkiye, kendi değerlerini unutmakta, kendi öz kültüründen hızla uzaklaşmakta özelleştirmeyle ve her yıl artan ithalatla beraber ülkeye giren yabancı kültürün etkisini kendi üzerinde hissetmektedir.

Gelişmek demek yabancılardan ne yapacağımızı öğrenmek demek değildir.Atatürk'ün bahsettiği batılılaşmanın şu an ülkemizin yabancı hayranlığıyla hiç bir alakası yoktur.Atatürk her zaman uygarlığı Fen-matematik gibi alanlarda örnek almanın getireceği faydalardan söz etmiştir.

Ülkelerin kalkınması için muassır medeneyitler seviyesine ulaşmak için batılı veya doğulu ülkelerin kültürlerini yaşayışlarını hayat tarzlarını birebir olarak almak onlara özenmek şart değildir.

Tam tersine böyle yapmak demek onların emperyalist politikalarına uyum sağlamak, onların sömürgesi olmanın altyapısını oluşturmak demektir.

Bugün Japonya ve Çin gelişmiş ülkeler olmalarına rağmen hiçbir ülkenin kültürünü kendilerine örnek almamıştırlar.Kendi öz değerlerini korumasını bilmişlerdir.

Devletler dışa bağımlı olursa yediğini içtiğini dışardan satın alırsa sürekli ilişkide olduğu milletin kültürünü de alması kaçınılmazdır.Onun için herkes kendi üretimini kendi sağlamalı özelikle teknolojik cihazları kendisi üretmelidir.Türkiye'nin temel sorunu hiçbir şeyi kendisinin üretememesidir.Bunun sonucu olarak da bu duruma gelmesidir.

Hammadde, sermaye,emek,sanayi, üretim ve pazarlama...Ekonomi de,iktisadi litaratürde temel bir kural vardır.Bir devletin ekonomisi dış ticaret açığı veriyorsa o ekonominin bu süre gelen bir trendi haline gelmişse o devlet hiçbir zaman kalkınamaz.Yani basit bir tabirle herşeyden önce bir devletin ihracatı ithalatını kat kat geçmeli...Gelişmiş hiç bir devletin ithalatı ihracatını geçmez.

Oysa Türkiye herşeyi dışardan yüksek bedellerle almaktadır.Kendi çiftçisinin ürettiğini almak yerine aynı malın daha fazla maliyetli olanını ithal etmektedir.Bir de bunun üzerine Irak'a mal satma yasağı getiren yani ambargo koyan Amerika özellikle Irak'a ihracat yapan Türkiyeyi milyarlarca dolar zarara sokmuştur ve halen daha sokmaktadır.

1920 li ve daha sonraki yıllara bakarsak Ataturk'ün İzmir 1.İktisat kongresinde işaret ettiği birinci beş yıllık kalkınma planı ve uyguladığı Devletçi politikayla Türkiye %20 büyüdü.Zorunlu haller hariç hiç ithalat yapmadı kendi iç dinamitleriyle üretime geçti.Üretimde modern araçlar yine kullanıldı.Fakat Türkiye o zaman kendi kendine yetti.Dışarıya bağımlı olmadı.Hiç dış borç almadı.Osmanlının yabancı devletlere olan borçları takside bağlandı ve ödendi.Fabrikalar açıdı. Üretime teşvik kredileri verildi.

Bugün de yapmamız gereken Devletçi politikaya geri dönmektir.Çünkü devletçi politika kalkınmaya atılacak ilk adımdır.Devletçilik, yani içe dönük kapalı politika izlemek, yeni kurulmuş veya gelişmemiş bir devletin kendisini aşması ve büyümeye başlaması için uygulanabilecek en uygun ekonomik şekildir.Bir devlet yeterli gelişmeyi sağlayamadan liberalist ve kapitalist olamaz.En büyük ekonomik yanlışımız budur.İlk önce kalkınıp sonra karma ekonomiye sonra liberalizme geçmemiz gerekir.Oysa Türkiye daha Liberalistleşmeden kapitalistleşmeye çalışmaktadır.

İşte tüm bunlar sonucunda Avrupa ve Amerika hayranı herşeyi ithal eden Türkiye, sonunda kültürünü de ithal etmeye başlamıştır.Bugün kullandığımız binlerce kelimeden tutunda işletmelerde yazan tüm yazılara, yediklerimiz içtiklerimize, selamlaşmamızdan takındığımız tavırlara, başıboş havalı genç nesilden, entellektüel geçinen ecnebi hayranı bay ve bayanlara, Laila ve Reyna dan medet uman bunların propagandasını kitle iletişim araçlarını kullanarak kasıtlı şekilde yapanlardan buralara sırf özenti amaçlı giden herkes burada suçludur.

Burda önemli olan televizyon,otobüs,video,showgirl,showman,talk show ve bunun gibi on binlerce yabancı kelimeyi günlük hayatımızda kullanmamız değildir.Bunları kullanmanın ya da kullanmamanın çok büyük önemi yoktur.Önemli olan bu sözcüklerle beraber toplumumuza girmiş olan yabancı kültürün bireylere ailelere ve davranışlara da yansımış olmasıdır.

Tamamen dışarı kaynaklı "Televole kültürü" nün son on yılda ülkemize girmiş olmasıyla yabancı kelimelerin ve deyimlerin artması ve özel kanallarında aynı dönemde çoğalması tesadüf olamaz.

Dikkat edilecek olursa bunların hepsi aynı döneme rast gelmektedir.Özellikle özel kanalların artmasıyla beraber oluşan bu yabancı kültürün gerçek Türk öz kültürü ve hayat tarzıyla en ufak bir ilgisi yoktur.Bunlar tamamen medya tarafından özendirilmekte sanki matah bir şeymiş gibi abartılmakta ve insanların zaaflarından faydanılarak birçok Türk erkeği veya kadını kasıtlı olarak tahrik edilmektedir.

Magazin elbette tıpkı futbol gibi bir heyecan bir eğlence ürünüdür.Ama gelişmemiş ülkelerin magazin ve futbol gibi ikinci sınıf önem arz eden konuları gereğinden fazla abartıp, manşetlere taşımaya, haberlerde birinci haber olarak vermeye, her gün onlarca program yapmaya hakkı yoktur.

Hele hele Türkiye gibi her tarafından sorun fışkıran sorunlar yumağı içerisinde geleceğinin ne olacağı meçhul olan bir ülkenin hiç işi yokmuşcasına toplu olarak kim kiminle nerde ne yaptı? gibi basit ve safsata denilebilecek kadar ehemmiyetsiz mevzulara yönelmesi kadar anlaşılmaz bir şey yoktur

Herşeye rağmen toplumun hala elle tutulur bir kısmı televizyonlardan veya dışarda gördüğü bu hovardalığa çok sert tepkiler vermekte kendisini bunları gördükçe rahatsız hissetmektedir.Fakat bütün bu tepkisini, yaşama saygısı olmadığı için cahil olduğu için çok fazla muhafazakar ve kendini yeniliyemediği için vermektedir.Önemli olan başkalarına ben bu hareketlerden hoşlanmıyorum diye karışmak değildir. Önemli olan ülkenin biryerlere sürüklenişinin öngörülmesi ve bunun dile getirilmesidi.

Elbette herkes Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde yasal çerçevede istediğini yapabilir.Ama Türkiye kendi manevi değerlerini de korumak zorundadır.Kendi değerleri üstünde duramayan toplum silinmeye mahkumdur.Özellikle medyanın yayın yaparken daha dikkatli ve özendiricilikten uzak olması gerekir.Aksi takdirde bunun sonucunda milliyetçilik ve ulusal bütünlüğünü kaybetmiş bir ülke haline gelmemiz işten bile değildir.

Gelişmiş ülkelerdeki magazin kültürünün sıkça ortaya çıkması halkın ciddi konularla daha az ilgilenmesi gelişmemiş bir ülke için ne gösterge olabilir ne de örnek teşkil edebilir.Gelişmemiş veya gelişmekte olan ülkenin kaybedecek zamanı yoktur.

Her fırsatta örnek aldığımız adına destanlar yazdığımız dünyanın efendisi denilen 11 Eylül saldırılarında onlardan çok üzüldüğümüz Amerikan halkı, yapılan bir araştırmada haritada Türkiyenin yerini gösterememiş hatta Türkiyenin adını bile duymamış olanların sayısı standartların çok üzerinde çıkmıştır.Bu da Amerikan halkının devletler için yaşamsal değer ve birinci derecede önem arz eden konularda sınıfta kaldığının göstergesidir.Bütün bunların nedeni, Birleşik devletlerin, halkını hayati önemli konulardan uzak tutmasıdır.

Sonuç olarak bazı gelişmiş devletlerin veya gelişmemiş ülkelerin yozlaşması, varlığının nedenini unutan halkın, eğlence ve magazine aşırı şekilde yönelmesi birlik ve beraberliği tehdit edici bir unsur haline gelmiştir.Nitekim 11 Eylül saldırılarının Amerikan halkı üzerinde bu denli etkili olmasının asıl nedeni halkın bu türde bir saldırı beklememesinden ziyade, Amerikanın şu an ne durumda olduğunun bilinmeyeşi, Amerikanın düşmanı kimdir? Amerika dış ülkelere ve ortadoğuya nasıl bir politikayla yaklaşıyor? Niçin Amerika uluslararası antlaşmalara silahsızlanmaya imza atmayan tek devlet oluyor? ve bunun gibi yüzlerce sorudan Amerikan halkının büyük kısmının haberi olmayışıdır.Amerikan halkı Amerikanın çok güçlü bir ülke olduğunu biliyor o kadar.Bunun dışında halkın büyük kısmı bir çok konudan çok uzak kalmıştır.Bunların farkında olan bir Amerikan halkı 11 Eylül saldırılarına daha önceden de hazır olurdu.En azından bu kadar şaşırmazdı.

En son seçimlerde halkın Amerika'nın Başkanını seçerken takındığı gayri ciddi tavırı inceleyecek olursak bunu daha iyi anlarız.Algor ve GeorgeW.Bush bu iki adayın birbirine üstünlük sağlaması tamamen işin magazin boyutlarına kalmış vaziyetteydi. Bush'un oğlu trafik cezası almış mı? Algor'un kızı nerde ne yapmış? gibi son derece saçma sebeplerle G.W.Bush Amerikan başkanı oldu.Buna kimse Amerika'nın iki başkan adayı da çok mükemmeldi bunun için iş bu tür basit şeylere kaldı diyemez.Ve kimse bu seçimin sağlıklı oluşundan bahsedemez.

Bu tamamen Amerikan halkının siyaset politika gibi hususlardan elini ayağını çektiğinin Amerikan başkanlığı gibi tüm dünyayı yakından ilgilendiren bir hayati konuda da bile halkın seçme gücünü kullanırken karar vermek için kullandığı basit ayrıntılar ve magazin kültürünün siyasete girdiğinin göstergesidir.

İşte bizim site olarak asıl itibariyle potansiyel tehdit gördüğümüz,kelimeler sözcükler konuşmalar değil, "öteki Türkiye" diye bir başka yaşamın daha var olması ülkemizin iki zıt kutuba bölünmesi bir tarafta kendini yabancılaşmaya zorla yönelten hayat tarzını ve davranışlarını değiştirmiş bir Türkiye yüzünün ortaya çıkması diğer yandansa hiçbir şeyden haberi olmayan sadece bu ülke için iş bulabilirse çalışan geçimini zaten zor sağlayan bir kesimin ortaya çıkması bunun sonucu olarak malesef kendi yaşamını yabancı kültürle özdeşleştiren tarafın yaşamına özenenler,

onlar gibi olamak isteyenlerin artması hatta zaman zaman elinden geldiğince mümkün olduğunca davranışlarını ve hareketlerini onlara benzetmesidir.En çok eleştirdiğimiz kişilerse kendini zorla yabancılaştıranlardır.Ne demek istediğimizi Faruk Nafiz Çamlıbel "Sanat" adlı şiirinde çok güzel anlatmış.

Asıl itibariyle şu anda toplumuzda maddi durumu temel ihtiyaçları karşılayabilecek durumda ve daha üstü olan 7-35 yaş arasının büyük bölümü yabancı kültüre özenmekte yaşamını ona göre yönlendirmektedir.Ama iş orada bitmemektedir.Her neden bir sonuç doğuracaktır.Bütün bu yapılanların sonucunda bu hızla gittiği takdirde yakın bir gelecekte (20-50 yıl arası) kültür ve tarz olarak Türkiyenin yabancı bir devletten farkı(Dini dışında) hemen hemen hiç kalmayacaktır.

Hiç Temenli etmediğimiz düşünmek bile istediğimiz 3.Dünya savaşı veya bunun benzeri bir olayda Türkiye zor bir duruma düşerse kurtuluş olarak kendisiyle muhtemelen aynı kültürden olacağı kendisine yakın hissedeceği Amerikayı sömürgesi olmak için tercih edebilir.Gidişat bunu göstermektedir.

Tarihte hiç bir devlet kültürel bağı olmayan veya kendisine çok uzak gördüğü bir devleti himayecisi olarak görmez.Görse bile uzun süre buna katlanabilmesi mümkün değildir.Böyle bir durumda sömürge devlet ayaklanır huzursuzluk çıkarır ve bağımsızlığını ilan eder.Ama kültürel yapısı insan yapısı değişmiş bozulmuş bir Türkiyenin kendisini yabancı bir devlet gibi hissetmesi hiç de zor görünmemektedir.

Amerika I.M.F adı altında bunun alt yapısını şimdiden hazırladı.Kimse kimseyi kandırmasın Türkiye'nin İ.M.F ye olan borçlarını kapatması diye bir şey söz konusu değildir.Bu mümkün değildir.Bunu herkes çok iyi biliyor.İ.M.F potansiyel ve stratejik olarak gördüğü ülkelere yüksek faizle borç veren ve borcu ödemesi sözde yardım eden bir kuruluştur.Imf alacaklı biz ise borçluyuz. İmf iç işlerimize karışmaması diye bir şey olamaz.Eğer İmf ye iç işlerimize karışmaması söylenirse alacağını istemekte ve Türkiyeyi tehdit etmektedir.Burda suçlu olan İmf değil bizi ona muhtaç edenlerdedir.Kimse Amerika bizim dostumuz falan zannetmesin.Hiç bir devlet diğerinin dostu değildir.Sadece iş birlikçisidir.Müteffikimiz olarak görülen Amerikanın şimdiye denk bize en ufak bir katkısı dahi olamamıştır.Körfez krizinde kaybettiklerimiz Irak'a konan ambargo kaybettiğimiz milyarlarca dolar da bunun cabasıdır.

Bize düşen geleceğimizi düşünmek ve sadece ülkemizi düşünmektir.Herşeyden önemlisi budur.Bunun içinde bize sunulan saçmalıkları,Amerikan ve Avrupa kültürü hayranlığını,ve onu benimseyenleri,bunu detekleyen yazılı ve görsel basını,medyayı elimizin tersiyle itmemiz, bu tür şeyler neticesinde azalan milliyetçilik duygularımızı ulusal bütünlüğümüzü yeniden tazelememiz gerekir.

alıntı yapacaksanız kaynak belirtiniz

İki komşu ülkenin hükümdarları birbirleriyle savaşmazlar ama her fırsatta
birbirlerini rahatsız ederlerdi. Doğum günleri, bayramlar da ilginç
armağanlar göndererek karşıdakine zekâ gösterisi yapma fırsatlarıydı.
Hükümdarlardan biri, günün birinde ülkesinin en önemli heykeltıraşını
huzuruna çağırdı. İstediği; birer karış yüksekliğinde, altından,
birbirinin tıpatıp aynısı üç insan heykeli yapmasıydı. Aralarında
bir fark olacak ama bu farkı sadece ikisi bilecekti.
Heykeller hazırlandı ve doğum gününde komşu ülke hükümdarına
gönderildi. Heykellerin yanına bir de mektup konmuştu.
Şöyle diyordu heykelleri yaptıran hükümdar: "Doğum gününü
bu üç altın heykelle kutluyorum. Bu üç heykel birbirinin
tıpatıp aynısı gibi görünebilir. Ama içlerinden biri diğer ikisinden
çok daha değerlidir. O heykeli bulunca bana haber ver."
Hediyeyi alan hükümdar önce heykelleri tarttırdı. Üç altın heykel
gramına kadar eşitti. Ülkesinde sanattan anlayan ne kadar
insan varsa çağırttı. Hepsi de heykelleri büyük bir dikkatle
incelediler ama aralarında bir fark göremediler.
Günler geçti. Bütün ülke hükümdarın sıkıntısını duymuştu
ve kimse çözüm bulamıyordu. Sonunda, hükümdarın fazla isyankâr
olduğu için zindana attırdığı bir genç haber gönderdi.
İyi okumuş, akıllı ve zeki olan bu genç,
hükümdarın bazı isteklerine karşı çıktığı için zindana atılmıştı.
Başka çaresi olmayan hükümdar bu genci çağırttı. Genç önce
heykelleri sıkı sıkıya inceledi, sonra çok ince bir tel getirilmesini istedi.

Teli birinci heykelciğin kulağından soktu, tel heykelin ağzından çıktı.

İkinci heykele de aynı işlemi yaptı. Tel bu kez diğer kulaktan çıktı.

Üçüncü heykelde tel kulaktan girdi ama bir yerden dışarı çıkmadı.
Ancak telin sığabileceği bir kanal kalp hizasına kadar iniyor,
oradan öteye gitmiyordu.
Hükümdar heykelleri gönderen komşu hükümdara cevabı yazdı:

"Kulağından gireni ağzından çıkartan insan makbul değildir.

Bir kulağından giren diğer kulağından çıkıyorsa, o insan da makbul değildir.

En değerli insan, kulağından gireni yüreğine gömen insandır.
Bu değerli hediyen için çok teşekkür ederim."

Eskiye tepki: Garip şiir akımı


Yalnız eski şiire değil, Nazım Hikmet şiirine de tepki olan Garip akımı üç ozanın adına bağlanır: Orhan Veli Kanık, Oktay Rifat, Melih Cevdet Anday.

Üç arkadaş Varlık dergisinde ölçüsüz, uyaksız, şairanelikten uzak yeni bir şiir akımı başlatır (1936), bu yoldaki şiirlerini Garip adlı bir kitapta toplarlar (1911). Garipçiler adıyla anılmalarının nedeni de budur.

Yeni akımı özellikle Nurullah Ataç destekler. Garip devinimi birçok genç izleyici bulduğu gibi, dönemin ünlü ozanlarını da etkiler. Orhan Veli’nin yazdığı "Garip" önsözü bir bakıma bu yeni şiir deviniminin bildirisidir. Ama üç ozanın birlikteliği uzun sürmez. Kitabın ikinci basımı yalnız Orhan Veli’nin şiirleriyle yayımlanır (1945). Ayrıca Orhan Veli, kitabına "Garip İçin" başlıklı ikinci bir önsöz eklemek gereğini duyar. Nitekim Garip devinimi sonraları, gerek bu nedenle, ama asıl Melih Cevdet ve Oktay Rifat’ı şiiri ayrı bir çizgide sürdürmeleri sonucu Orhan Veli’nin adına bağlanmıştır.

Garipçilerin dayandıkları ilkeler kısaca şöyle özetlenebilir: "Konuşma dilinin doğallığı içinde şiirsel deyişleri bulmak, gündelik yaşamın sorunlarına ve küçük adamlara eğilmek, söylev havasından kurtulmak, süslerle söz oyunlarından yardım beklememek, ölçü-uyak-biçim tutsaklığında nazım kolaylığına düşmemek, dünya görüşlerine bağlı kalarak yaşamak ve özgürce yazmak." (Rauf Mutluay).

Ama Orhan Veli’nin kendisi de kitabının ikinci basımında sanat anlayışını gözden geçirmek gereğini duyacaktır. Özellikle şiirsel gelenek, biçim konularında daha esnek bir tutuma girmiştir. Nitekim ikinci kitabı Vazgeçemediğim’den (1945) başlayarak şiirini değiştirdiği görülür. "Kimi şiirlerde akıl çizgisinden duygu çizgisine kayılır, mizah ve şaşırtma bırakılır, yer yer uyağa ve sıfata başvurulur, sözcük tekrarlarından, müzikten yararlanılır. Hepsinden önemlisi, halk şiirinin dil ve deyişine özenilir" (Asım Bezirci).
En ilginç gelişme ise özdedir: Toplumcu şiire yaklaşır Orhan Veli de.

Garip devinimi, gerek ilk yıllarında, gerekse sonraları, değişik sanat anlayışlarına bağlı olanlarca değişik biçimlerde değerlendirilmiştir. Geleneğe bağlı olanlar, Orhan Veli ve arkadaşlarını şiiri ayağa düşürmekle suçlarken; toplumcular, Garipçileri, toplumcu şiiri engelleyen, yozlaştırmayı amaçlayan ve küçük burjuva duyarlığını geliştirmeye çalışan bir devinimin başlatıcısı olarak gördüler. Yazın tarihçileri ise, Garip devinimini genellikle yeni şiirin başlangıcı saydılar.

Bugün de bu tutumların pek değiştiği söylenemez. Ama nesnel bir değerlendirmeyle, Garip deviniminin Türk şiirinin gelişim sürecinde önemlice bir yeri olduğunu söylemek gerekmektedir. Doğrudur; toplumcu şiirin yasaklanmaya çalışıldığı, toplumcu ozanların kovuşturulduğu ve Nazım Hikmet’in susturulduğu bir dönemde Garip’in yeşermesi rastlantı sayılamaz. Orhan Veli ve arkadaşlarının "serbest nazım" anlayışıyla şiirler yazmaları, bu alanda en çok Nurullah Ataç’tan destek görmeleri sanatın siyasal dışı tutulması eğiliminin iktidarca da desteklenmesi sonucudur. Ama bu, konunun olumsuz görünen bir yüzüdür.

Öteki yüzde ise, Türk şiirinin yeni biçim ve söyleyiş olanaklarıyla zenginleştirilmesi, sokaktaki insanın duyarlığına açılması, gündelikleştirilmesi vardır. Garip’in Birinci Yeni olarak adlandırılmasıdır. Türk şiirinin Tanzimat döneminde başlayan yenileşme sürecinde, Garip beşinci, altıncı yeniliktir. Cumhuriyet sonrası alındığında da yeni Türk şiirinin kurucusu Nazım Hikmet’tir. Garip ise bu yenileşme sürecinde bir ayrıntıdır. Ama bütünün onsuz olamayacağı bir ayrıntı.




Atilla ÖZKIRIMLI...

Efrasyap kelime anlamı itibariyle “Tanrının Kamçısı” anlamına gelir. Yani büyük yaratıcının yeryüzündeki yaşayan, azmışları yola getireceği aracıdır. Azmış kavimleri dindireceği, adaleti sağlayacağı, hırsızı, soyguncuyu, uğursuzu yola getireceği aracıdır "efrasyap"...

Efrasyap adı tarihi kaynaklarda çokça karşımıza çıkar.
Örneğin Alp Er Tunga destanında yiğit Alp Er Tunga’ya İslam kaynaklarında Efrasyap denilmektedir. Asur kayıtlarında “Maduva”, Heredot da ise “Madyes” denilir. Ayni zamanda Alp Er Tunga bir İran destanı olan Şehname'de efsanevi Turan Hükümdarı "Efrasyap" olarak geçmektedir...

Alp Er Tunga kimdir?

Sakalar dönemine âit Alp Er Tunga ve şu olmak üzere iki destan tesbit edilmiştir. Alp Er Tunga, M.Ö. VII. yüzyılda yaşamış kahraman ve çok sevilen bir Saka hükümdarıdır. Alp Er Tunga Orta Asya'daki bütün Türk boylarını birleştirerek hâkimiyeti altına almış daha sonra Kafkasları aşarak Anadolu Suriye ve Mısır'ı fethetmiş ve Saka devletini kurmuştur.

Alp Er Tunga'nın hayatı savaşlarla geçmiştir. Uzun süre mücadele ettiği İranlı Medlerin hükümdarı Keyhusrev 'in davetinde hile ile öldürülmüştür. Alp Er Tunga ile iranlı Med hükümdarları arasındaki bu mücadelelerin hatıraları uzun asırlar hem Türkler hem İranlılar arasında yaşatılmıştır. Alp Er Tunga, Asur kaynaklarında Maduva, Heredot'ta Madyes, İran ve islâm kaynaklarında Efrasyab adlarıyla anılmaktadır.

Orhun Yazıtlarında "Dokuz Oğuzlar" arasında "Er Tunga" adına yapılan "yuğ" merasiminden söz edilmektedir. Turfan şehrinin batısında bulunan "Bezegelik" mabedinin duvarında da Alp Er Tunga'nın kanlı resmi bulunmaktadır. "Divan ü Lügat-it Türk" ün yazarı Kaşgarlı Mahmud'a ve "Kutadgu Bilig" yazarı Yusuf Has Hacip'e göre "Alp Er Tunga" İran destanı "Şehname"deki büyük ve efsanevî Turan hükümdarı "Efrasiyab"dır.

İslâmiyeti kabul etmiş olan Karahanlı devleti hükümdarları da kendilerinin "Efrasyap" sülalesinden geldiklerine inanmışlar ve bunu ifade etmişlerdir. Moğol tarihçisi Cüveyni de Uygur devletinin hükümdarlarının da Efrasyap soyundan olduğunu yazmaktadır.Selçuklu Sultanları kendilerini Efrasyab soyundan kabul ederlerdi.
Tarih içinde kaybolduğunu düşündüğümüz Saka Türklerinin az da olsa bir bölümünün bugün yaşamlarını sürdürmeleri pek çok meselenin yeniden araştırılarak doğruların ortaya çıkmasına yardımcı olabilecektir.Tarihçi Mesudî de M.S. 7. yüzyılın başındaki Köktürk hakanının "Efrasyab" soyundan olduğunu yazmaktadır.
Alp Er Tunga destanının metni bu güne ulaşamamıştır. Bir kısmından yukarıda bahsettiğimiz kaynaklarda bu değerli Saka hükümdarı ve kahramanı hakkında bilgiler ve bir de sagu (ağıt) tesbit edilmiştir:

"Eğer dikkat edersen görürsün ki dünya beyleri arasında en iyileri Türk beyleridir. Bu Türk beyleri arasında adı meşhur ikbali açık olanı Tonga Alp Er idi. O yüksek bilgiye ve çok faziletlere sahip idi. Ne seçkin, ne yüksek, ne yiğit adam idi ; zaten âlemde ferasetli insan bu dünyaya hâkim olur. iranlılar ona Efrasiyap derler; bu Efrasiyap akınlar hazırlayıp ülkeler zaptetmiştir. Dünyaya hâkim olmak ve onu idare etmek için pek çok fazilet, akıl ve bilgi lâzımdır.İranlılar bunu kitaba geçirmişlerdir.Kitapta olmasa onu kim tanırdı." (Kutadgu Bilig)

Şehname'de ise Efrasyap adıyla anılan Turan hükümdarı Alp Er Tunga'nın İran hükümdarlarına sık sık yenildiği anlatılmaktadır. Ancak iran Turan savaşlarında iran hükümdarları sürekli değişmiş 140 yıl yaşadığı rivayet edilen Alp Er Tunga ise mücadeleye devam etmiştir. Bu durum Efrasyap'ın başarısız olmadığını gösterir.

Daha sağlıklı değerlendirmeler için destanın gerçek metnine ulaşmak yerinde olacaktır...

TC Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları arasından çıkan 4 ciltlik “Türk Edebiyatı Tarihi”, Prof. Dr. Talât Halman başta olmak üzere 7 editör tarafından hazırlanmış kapsamlı bir çalışma...

2 bin 644 sayfalık 4 ciltten oluşan “Türk Edebiyatı Tarihi”, eski Türkçe yazıtlardan Osmanlı Divan şiirine, tasavvuf edebiyatından şair biyografilerine, seyahatnamelerden halk edebiyatına, Tanzimat dönemi yazınından romanımızdaki Doğu - Batı sorunsalına, Türk romanındaki feminist söylem ve postmodern izlere, geniş bir yelpazede edebiyatımızın tarihini anlatıyor.
Çalışma, 7 editör tarafından kotarıldı: Genel Editör Prof. Talât S. Halman, Genel Editör Yardımcısı Prof. Dr. Osman Horata, üyeler ve cilt editörleri Prof. Dr. Yakup Çelik, Doç. Dr. Nurettin Demir, Yrd. Doç. Dr. Mehmet Kalpaklı, Prof. Dr. Ramazan Korkmaz ve Prof. Dr. Öcal Oğuz.
Ama ekip elbette çok daha geniş. Tasarımını, alanın dünya çapındaki uzmanlarından Ersu Pekin’in üstlendiği kitabın redaksiyonunu Başkent Üniversitesi Türk Dili uzmanlarından Doç. Dr. Süer Eker ile Bilkent’ten Türk edebiyatı doktorası alan ilk öğrenci olan Beyhan Uygun Aytemiz yaptı. Kitapta yer alan makalelerin bilgi ve kaynak denetlemeleri, Bilkent Türk Edebiyatı Bölümü’nden 14 mastır ve doktora öğrencisi tarafından yapıldı.

"Yazılması gerekliydi"

Bu çalışma, nasıl bir ihtiyaçtan doğdu?

1950’li yıllardan 1990’lı yıllara kadar Amerikan üniversitelerinde Türk edebiyatı dersleri verdiğim ve İngilizce olarak kaleme alınmış bir Türk edebiyatı tarihi bulunmamasının sıkıntısını çektiğim için, bu konuda kapsamlı ve güvenilir bir çalışma yapılmasının gerekli olduğuna inanıyordum. Bunun hem İngilizce hem de Türkçe hazırlanmasının yararlı olacağını düşünerek bir heyet çalışması yapılmasını istedim. 1998’de Bilkent Üniversitesi’nde Türk Edebiyatı Bölümü’nü ve Merkezi’ni kurduğumuzda projeyi faaliyet listemize ekledim.
2002 sonlarında da düşüncemi Kültür ve Turizm Bakanlığı Müsteşarı, divan edebiyatı hocası Prof. Dr. Mustafa İsen’le paylaştım. Kendisi projeye büyük ilgi gösterdi. Kültür ve Turizm Bakanlığı da projeyi benimsedi; biz, Bilkent Üniversitesi Türk Edebiyatı Merkezi olarak eserin hazırlanmasını üstlendik.

Ne gibi zorluklar yaşandı?

Bu tarz bir kolektif çalışma elbette büyük bir koordinasyona ihtiyaç duyuyordu. Yeni ihale yasasına göre, projenin bir takvim yılı içinde tamamlanması gerekli olduğundan vakit baskısı altında çalıştık.

Kitabın hazırlanışında yaygın anlayıştan farklı olarak popüler yönelimlerden uzak durmuşsunuz...

“Türk Edebiyatı Tarihi” bir yenilik getiriyor: Daha çok tek elden çıkmış ve belirli bir dönemle sınırlı, yüzyıllar ve şahıslar geçidi şeklindeki edebiyat tarihlerine alışkın olan Türk okuyucusu, bu eserde ilk sayfalardan itibaren farklı bir yaklaşımla karşılaşacak.
Türk edebiyatının tarihsel gelişimini, türler ve problemler çerçevesinde, ayrıntılardan uzak, analitik bir düzende ele alan bu çalışmanın, Türk edebiyatının geniş coğrafyasında gezintiye çıkacak kültürel hayatın farklı kesimleri için önemli bir yol haritası ortaya koyduğu düşüncesindeyiz. Elimizdeki eser, Türk edebiyatının bütününü bilimsel bir yaklaşımla ele alan, tamamlanmış ilk çalışma niteliğinde...

Esere katkıda bulunan isimler de ilginç...

Evet, eserdeki incelemelerden bazıları siyasal doktrin ve görüşleri çok farklı, hatta taban tabana zıt olan yazarların elinden çıktı. Eserin kendi iç tutarlılığını ve üslup birliğini sağlamak, hatalı ve gereksiz değerlendirmeleri düzeltmek için büyük bir çaba gösterdik. Fakat yazarların siyasal ve ideolojik düşüncelerine, tarih ve kültürle ilgili değer yargılarına, sözcük ve terim tercihlerine müdahale etmedik.

"Önerileri bekliyoruz..."

“1300 yıllık bir edebi yaratıcılığı ve pek az edebiyatta görülen ölçüde büyük değişmeleri kapsayan böyle bir bilimsel çalışmada bazı hatalar ve eksiklikler olabilir. Bunların sonraki baskılarda düzeltilmesi için edebiyat tarihçilerimizin ve eleştirmenlerimizin eleştiri ve önerilerini bekliyoruz.”


Sema Aslan